CEF III: Đặt nguồn nhân lực vào trung tâm động lực tăng trưởng của doanh nghiệp Thủ đô

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, GS.TS Mạc Quốc Anh, Trưởng Ban Tổ chức CEF III, nhấn mạnh sự hiện diện của 15 Đại sứ đại diện cho 15 quốc gia là dấu ấn quan trọng, mở rộng không gian trao đổi quốc tế về phát triển nguồn nhân lực, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây cũng được kỳ vọng là cầu nối để doanh nghiệp Hà Nội tăng cường hợp tác với các đối tác quốc tế trong đào tạo, đầu tư, thương mại và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

CEF III được xác định là bước tiếp nối mạch vấn đề xuyên suốt qua ba kỳ Diễn đàn. Nếu CEF I tập trung vào AI, thương mại điện tử và các công cụ số; CEF II đi sâu vào vốn, M&A, đầu tư, phát triển nhà cung ứng, nội địa hóa và chuỗi giá trị, thì CEF III đặt câu hỏi ở tầng nền tảng hơn: lực lượng nào sẽ làm chủ công nghệ, vận hành nguồn vốn, phát triển thị trường, nâng chất lượng sản phẩm và giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh?

Theo đó, nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ được nhìn nhận qua bằng cấp hay chức danh, mà trước hết phải được đo bằng năng lực thực thi và khả năng tạo ra năng suất, giá trị gia tăng. Từ năng lực lãnh đạo, quản trị, tài chính, đầu tư đến công nghệ số, AI, dữ liệu, tự động hóa; từ bán hàng, marketing, thương mại điện tử, xuất khẩu, logistics đến đội ngũ kỹ sư, kỹ thuật viên và lao động lành nghề trong sản xuất, mỗi nhóm nhân lực đều phải gắn với những yêu cầu cụ thể của quá trình tăng trưởng.

Tinh thần xuyên suốt của CEF III là đưa nguồn nhân lực từ vị trí một “đầu vào” của nền kinh tế trở thành lực đẩy trực tiếp tạo ra năng suất, đổi mới sáng tạo, năng lực cạnh tranh và động lực tăng trưởng mới. Đây cũng là lý do Diễn đàn không dừng ở câu chuyện tuyển dụng và đào tạo, mà đặt vấn đề nhân lực trong mối quan hệ trực tiếp với năng suất, công nghệ, vốn, thị trường và khả năng phát triển của doanh nghiệp.

Tại Diễn đàn, báo cáo về thực trạng doanh nghiệp Hà Nội đã cung cấp cơ sở dữ liệu để nhận diện những điểm nghẽn và yêu cầu tăng trưởng mới. Theo các số liệu được trình bày, năm 2024, tỷ lệ lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên đã qua đào tạo của Hà Nội đạt 53,9%, cao hơn đáng kể so với mức 28,4% của cả nước. Tuy nhiên, 96,2% doanh nghiệp có kết quả sản xuất kinh doanh trên địa bàn có dưới 50 lao động. Giai đoạn 2015-2024, số doanh nghiệp tăng 56,7%, trong khi lao động chỉ tăng 19,9%, cho thấy yêu cầu chuyển hóa tốt hơn lợi thế về nguồn nhân lực và quy mô thị trường thành năng lực tổ chức sản xuất, năng suất và tăng trưởng doanh nghiệp.

Từ thực tế đó, 5 nhóm chuyên đề tại CEF III tập trung vào những vấn đề có tính quyết định đối với năng lực tăng trưởng của doanh nghiệp, gồm tuyển dụng, đào tạo và chuyển hóa năng lực thành năng suất; nhân lực công nghệ cao, AI, dữ liệu và tự động hóa; nhân lực quản trị, tài chính và M&A; nhân lực thị trường, thương mại điện tử, xuất khẩu và logistics; cùng nhân lực kỹ thuật, sản xuất, bán lẻ và chuỗi giá trị.

Các chuyên gia cũng đặt vấn đề phải thay đổi cách tiếp cận nguồn nhân lực theo hướng gắn đào tạo với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Thay vì chỉ cung cấp chương trình đào tạo theo khả năng của cơ sở đào tạo, cần xác định rõ doanh nghiệp đang thiếu năng lực nào, cần tuyển ở đâu, đào tạo và tái đào tạo ra sao, sử dụng và giữ chân nhân lực thế nào, đồng thời đo lường hiệu quả bằng những chỉ số cụ thể như năng suất, doanh số, chất lượng, khả năng hấp thụ vốn hoặc năng lực tham gia chuỗi giá trị.

Một nội dung đáng chú ý của CEF III là việc ra mắt Hội đồng Chuyên gia cấp cao CEF và mạng lưới 18 đơn vị đồng chủ trì. Cơ chế này được kỳ vọng tạo nền tảng để Diễn đàn không chỉ dừng lại ở một sự kiện đối thoại, mà từng bước hình thành cơ chế tổng hợp, phản biện và kết nối các nhóm chuyên gia, doanh nghiệp, hiệp hội và cơ sở đào tạo nhằm giải quyết những vấn đề cụ thể của doanh nghiệp.

Tại phiên tổng kết, Ban Tổ chức công bố Khung hành động sau CEF III với định hướng chuyển các ý kiến, kiến nghị tại Diễn đàn thành những công việc có thể triển khai, lấy năng suất, đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp làm thước đo.

Theo Khung hành động, Hội đồng Chuyên gia cấp cao phối hợp với 18 đơn vị đồng chủ trì sẽ lựa chọn từ 5-7 điểm nghẽn ưu tiên để tập trung xử lý. Mỗi vấn đề phải được làm rõ về khoảng trống năng lực, mục tiêu, giải pháp và sản phẩm đầu ra, đồng thời kế thừa những nội dung đã được đặt ra tại CEF I và CEF II về công nghệ, thị trường, vốn và chuỗi giá trị.

Một trọng tâm khác là thúc đẩy kết nối doanh nghiệp với cơ sở đào tạo và chuyên gia để triển khai tuyển dụng, đào tạo, tái đào tạo theo yêu cầu công việc; phát triển nhân lực quản trị, tài chính, M&A, nhân lực kỹ thuật, sản xuất, bán lẻ và chuỗi giá trị. Các mô hình đào tạo theo đặt hàng, sử dụng chuyên gia dùng chung và hợp tác quốc tế cũng được đặt trong định hướng nghiên cứu, triển khai phù hợp với nhu cầu thực tế.

Ban Tổ chức đồng thời xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể. HANOISME là đầu mối điều phối; Ban Thư ký quản lý danh mục và cập nhật tiến độ; Hội đồng Chuyên gia thực hiện tư vấn, phản biện; các đơn vị đồng chủ trì kết nối và theo dõi doanh nghiệp; trong khi doanh nghiệp và cơ sở đào tạo trực tiếp thực hiện những phần việc đã thống nhất.

Đáng chú ý, tiến độ triển khai được chia theo các mốc 7, 30, 60 và 100 ngày sau Diễn đàn. Trong đó, 7 ngày đầu tập trung hoàn thiện biên bản, báo cáo kiến nghị và xác nhận đầu việc; đến 30 ngày chuẩn hóa nhu cầu, kết nối đối tác và lựa chọn mô hình thí điểm; 60 ngày rà soát triển khai và xử lý vướng mắc; 100 ngày đánh giá kết quả để quyết định duy trì hoặc nhân rộng. Kết quả được yêu cầu phải có khả năng kiểm chứng thông qua những thay đổi cụ thể về kỹ năng, năng suất, chất lượng, thời gian xử lý và mức độ giải quyết bài toán thực tế của doanh nghiệp.

Phát biểu bế mạc, GS.TS Mạc Quốc Anh cho rằng điều quan trọng nhất được rút ra từ CEF III là nguồn nhân lực chất lượng cao phải được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với năng lực tăng trưởng. Doanh nghiệp có thể tiếp cận công nghệ, vốn và thị trường, nhưng chỉ khi có đội ngũ đủ năng lực, những nguồn lực này mới có thể được chuyển hóa thành năng suất, sức cạnh tranh và tăng trưởng thực chất.

Theo định hướng của CEF, nếu CEF I đặt vấn đề công nghệ và thị trường, CEF II tập trung vào vốn, M&A, nội địa hóa và chuỗi giá trị thì CEF III tiếp tục bằng câu hỏi về năng lực con người. Sự tiếp nối này cho thấy một cách tiếp cận xuyên suốt: công nghệ, vốn và thị trường là những nguồn lực quan trọng, nhưng con người mới là năng lực giúp doanh nghiệp hấp thụ, vận hành và chuyển hóa các nguồn lực đó thành kết quả.

CEF III vì vậy không chỉ khép lại bằng các tham luận hay thông điệp chính sách, mà hướng tới một giai đoạn triển khai với những đầu việc, trách nhiệm, thời hạn và sản phẩm cụ thể. Tinh thần được Ban Tổ chức nhấn mạnh là: “Rõ việc - Rõ người - Rõ thời hạn - Rõ sản phẩm - Rõ kết quả”.

Với sự tham gia của cộng đồng chuyên gia, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo, hiệp hội và các đối tác quốc tế, CEF III được kỳ vọng trở thành một cơ chế kết nối thường xuyên, góp phần biến lợi thế về nguồn nhân lực, tri thức và vị thế của Hà Nội thành năng lực đổi mới, năng suất và sức cạnh tranh mới cho doanh nghiệp Thủ đô.